กรมสรรพากรมีหน้าที่จัดเก็บภาษีอากรหลัก ๆ 4 ประเภทใหญ่ ๆ ตามประมวลรัษฎากร ซึ่งแต่ละประเภทก็จะมีแบบย่อย ๆ ลงไปอีก เพื่อให้ครอบคลุมลักษณะรายได้และกิจกรรมทางเศรษฐกิจต่าง ๆ
4 ประเภทภาษีหลักที่กรมสรรพากรจัดเก็บ
1. ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา (Personal Income Tax - PIT)
เป็นภาษีที่จัดเก็บจากบุคคลทั่วไป หรือ "บุคคลธรรมดา" ที่มีรายได้เกิดขึ้นในรอบระยะเวลาภาษี (1 มกราคม - 31 ธันวาคม ของทุกปี)
ใครต้องเสีย:
บุคคลธรรมดา เช่น พนักงานประจำ, ฟรีแลนซ์, เจ้าของกิจการที่ไม่ได้จดทะเบียนนิติบุคคล (ร้านค้าออนไลน์, บุคคลธรรมดาที่ประกอบธุรกิจ)
คณะบุคคล (กลุ่มคนที่ไม่ใช่นิติบุคคล)
ห้างหุ้นส่วนสามัญที่มิใช่นิติบุคคล
กองมรดกที่ยังไม่ได้แบ่ง
อัตราภาษี: แบบก้าวหน้า (อัตราเพิ่มขึ้นตามฐานรายได้)
แบบแสดงรายการหลัก:
ภ.ง.ด. 90: สำหรับผู้ที่มีรายได้หลายประเภท (เช่น เงินเดือน, ค่าเช่า, รายได้จากการประกอบธุรกิจ)
ภ.ง.ด. 91: สำหรับผู้ที่มีรายได้ประเภทเงินเดือนเพียงอย่างเดียว
ภ.ง.ด. 94: สำหรับผู้ที่มีรายได้จากการประกอบธุรกิจหรือค่าเช่าในครึ่งปีแรก (มกราคม - มิถุนายน) ต้องยื่นภายในเดือนกันยายน
2. ภาษีเงินได้นิติบุคคล (Corporate Income Tax - CIT)
เป็นภาษีที่จัดเก็บจากนิติบุคคลหรือองค์กรธุรกิจที่จดทะเบียนตามกฎหมาย
ใครต้องเสีย:
บริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลที่จดทะเบียนตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์
บริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลที่ตั้งขึ้นตามกฎหมายต่างประเทศ
กิจการร่วมค้า (Joint Venture)
มูลนิธิหรือสมาคม (เฉพาะรายได้บางประเภท)
อัตราภาษี: อัตราคงที่หรืออัตราก้าวหน้าสำหรับ SME (เช่น 15% หรือ 20% ขึ้นอยู่กับกำไรสุทธิและเงื่อนไข)
แบบแสดงรายการหลัก:
ภ.ง.ด. 50: สำหรับรอบระยะเวลาบัญชีสิ้นสุด (ปกติคือ 1 มกราคม - 31 ธันวาคม)
ภ.ง.ด. 51: สำหรับครึ่งรอบระยะเวลาบัญชี (ประมาณกลางปี)
3. ภาษีมูลค่าเพิ่ม (Value Added Tax - VAT)
เป็นภาษีที่จัดเก็บจากการขายสินค้า การให้บริการ หรือการนำเข้าสินค้าในแต่ละขั้นตอนการผลิตและการจำหน่าย
ใครต้องเสีย:
ผู้ประกอบการที่ขายสินค้าหรือให้บริการในราชอาณาจักร และมีรายรับจากการขายสินค้าหรือให้บริการเกินกว่า 1.8 ล้านบาทต่อปี ต้องจดทะเบียน VAT
ผู้นำเข้าสินค้า
อัตราภาษี: อัตราร้อยละ 7 (อัตราปัจจุบันที่ขยายเวลาลดแล้ว) ของมูลค่าสินค้าหรือบริการ
แบบแสดงรายการหลัก:
ภ.พ. 30: สำหรับผู้ประกอบการจดทะเบียน VAT ยื่นเป็นรายเดือน
ภ.พ. 36: สำหรับผู้ซื้อสินค้าหรือบริการจากต่างประเทศและมีหน้าที่นำส่งภาษี VAT แทนผู้ขาย
4. ภาษีธุรกิจเฉพาะ (Specific Business Tax - SBT)
เป็นภาษีที่จัดเก็บจากการประกอบกิจการบางประเภทที่ไม่ได้อยู่ภายใต้ภาษีมูลค่าเพิ่ม หรือเป็นกิจการที่กฎหมายกำหนดให้ต้องเสียภาษีธุรกิจเฉพาะ
ใครต้องเสีย:
กิจการธนาคาร, ธุรกิจเงินทุน, หลักทรัพย์, เครดิตฟองซิเอร์
กิจการรับประกันชีวิต
กิจการรับจำนำ
กิจการค้าอสังหาริมทรัพย์
กิจการขายหลักทรัพย์ในตลาดหลักทรัพย์ฯ
อัตราภาษี: แตกต่างกันไปตามประเภทกิจการ (เช่น 0.1%, 2.5%, 3.0%)
แบบแสดงรายการหลัก:
ภ.ธ. 40: สำหรับผู้ประกอบการที่เสียภาษีธุรกิจเฉพาะ ยื่นเป็นรายเดือน
นอกจาก 4 ประเภทหลักนี้แล้ว กรมสรรพากรยังจัดเก็บ อากรแสตมป์ ซึ่งเป็นภาษีที่จัดเก็บจากการทำตราสารหรือเอกสารบางประเภท (เช่น สัญญาเช่าซื้อ, สัญญาจ้างทำของ) อีกด้วย
