ปรับใหญ่ในรอบ 35 ปี! สรุป "สูตรบำนาญ CARE" ประกันสังคมเปลี่ยนใหม่ ใครได้-ใครเสีย?
ครม. เห็นชอบปรับเปลี่ยนสูตรคำนวณเงินบำนาญชราภาพประกันสังคมครั้งใหญ่! เปลี่ยนจากสูตรเดิมมาใช้ "สูตรบำนาญ CARE" มาลองดูกันครับว่าคืออะไร แล้วส่งผลกระทบต่อเรายังไงบ้าง?
1. สูตรบำนาญ CARE คืออะไร?CARE ย่อมาจาก Career-Average Revalued Earnings แปลไทยง่ายๆ คือ "สูตรคำนวณจากค่าจ้างเฉลี่ยตลอดการทำงาน โดยปรับมูลค่าเงินให้เป็นปัจจุบัน"ซึ่งแตกต่างจากระบบเดิม (สูตร FAE หรือ Final Average Earnings) อย่างสิ้นเชิง ดังนี้ครับ:
สูตรเดิม: คิดเงินบำนาญจาก "ฐานเงินเดือนเฉลี่ย 60 เดือนสุดท้าย (5 ปีสุดท้าย)" ก่อนเกษียณเท่านั้น
สูตรใหม่ (CARE): คิดเงินบำนาญโดยเก็บข้อมูล "ทุกๆ เดือนที่ส่งสมทบตั้งแต่วันแรกจนถึงวันสุดท้าย" มารวมกัน โดยนำค่าจ้างในอดีต (เช่น ยอดเมื่อ 20 ปีที่แล้ว) มาปรับมูลค่าตามดัชนีเศรษฐกิจให้เทียบเท่าค่าเงินในปัจจุบันก่อน แล้วจึงนำมาคิดเป็นแต้มเฉลี่ยสะสม
ไม่ตัดเศษเดือน: สูตรเดิมถ้านำส่งเศษไม่เต็มปี (เช่น 17 ปี 11 เดือน) เศษเดือนจะโดนปัดทิ้งคิดแค่ 17 ปี แต่สูตร CARE จะนับให้ทุกเดือนเป็นแต้มรายเดือน (ส่งเพิ่ม 1 เดือน อัตราบำนาญก็ขยับเพิ่ม 0.125%)
2. ทำไมถึงกลายเป็นประเด็นร้อน?สาเหตุที่เรื่องนี้กลายเป็นประเด็นถกเถียงและสนใจอย่างมาก เพราะสูตรเดิมมี "ช่องโหว่ร้ายแรง" ที่ทำให้ผู้ประกันตนเสียประโยชน์มานาน โดยเฉพาะกลุ่มคน 2 กลุ่มนี้:
กลุ่มที่เปลี่ยนสายงาน/เงินเดือนลดช่วงท้าย: เช่น คนที่เคยเงินเดือนสูง (ฐานสูงสุด 15,000 บาท) มาตลอดยี่สิบปี แต่ 5 ปีสุดท้ายก่อนเกษียณ ตกงานหรือย้ายงานไปได้เงินเดือนน้อยลง บำนาญที่ได้จะดิ่งวูบลงทันทีเพราะคิดจาก 5 ปีสุดท้าย
กลุ่มทางตัน มาตรา 39 (ม.33 ลาออกมาส่งเอง): คนที่เคยทำงานออฟฟิศ (ม.33) เงินเดือนสูงมาตลอดชีวิตทำงาน แต่พอลาออกมาส่งประกันสังคมต่อเองตามมาตรา 39 (ซึ่งมีฐานเงินเดือนตายตัวที่ 4,800 บาท) หากส่ง ม.39 เกิน 5 ปี บำนาญที่สะสมมาทั้งชีวิตจะถูกรีเซ็ตคิดจากฐาน 4,800 บาท ทำให้ได้บำนาญเหลือเพียงหลักร้อยหรือพันต้นๆ เท่านั้น
